De verwarming een graadje lager. Korter douchen. Die elektrische kachel toch maar niet aanzetten. Als elke euro telt, worden kleine keuzes ineens groot. Maar hoe maak je de juiste keuze als je eigenlijk niet weet waar je energie naartoe gaat?
Wouter van Teylingen werkt als vrijwillig energiecoach bij HLTsamen, de werkorganisatie van de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen. Hij komt al jaren bij mensen over de vloer om hen te adviseren over hun energieverbruik. Daar ziet hij hoe groot het verschil is tussen weten dát je energie gebruikt en begrijpen waar je verbruik vandaan komt. Zeker wanneer de energierekening zwaar op het huishoudbudget drukt.
Niet voor iedereen gaat energie over duurzaamheid.
Geen huishouden waar Wouter binnenstapt is hetzelfde. Toch komt één vraag regelmatig terug: waar komen die hoge energiekosten eigenlijk vandaan? Voor sommige huishoudens gaat die vraag veel verder dan duurzaam leven. Energie is dan vooral een financiële zorg. En die wordt niet altijd hardop uitgesproken.
“Dat moet je soms echt tussen de regels door ontdekken”, zegt Wouter. “Je ziet bijvoorbeeld dat mensen de verwarming bewust heel laag zetten of zelfs helemaal uit laten in de koudere maanden. Juist die maanden brengen daardoor veel spanning met zich mee. Voor de meeste huishoudens is gas het eerste waar ik naar kijk als we de energierekening willen verlagen. Vooral in de winter gaat daar een groot deel van de energiekosten naartoe, door verwarming en warm water. Daar is vaak de meeste winst te behalen. Daarna kijk ik naar elektriciteit: bijvoorbeeld naar apparaten die continu stroom gebruiken of naar elektrische kachels die ongemerkt flink kunnen aantikken.”
Wanneer besparen te ver gaat.
Zo min mogelijk energie gebruiken klinkt misschien als de beste manier om kosten te verlagen. Toch ligt daar volgens Wouter een belangrijke grens: “Er zijn situaties waarin men uit angst helemaal niet meer stookt. Dat kan leiden tot vochtproblemen, schimmel en gezondheidsklachten.”
Een basisniveau van verwarmen en ventileren blijft noodzakelijk. “Besparen gaat dus niet alleen over minder verbruiken. Het gaat om keuzes maken die passen bij je woning, je budget én een gezond en comfortabel huis.”
Een jaarafrekening komt te laat.
Hoeveel kost een avond verwarmen? Wat verbruikt een elektrische kachel? En hoeveel stroom gebruiken apparaten die dag en nacht aanstaan? “Veel mensen kunnen daar moeilijk antwoord op geven”, aldus Wouter. “Ze hebben geen idee van hun werkelijke verbruik. Soms schrikken ze pas wanneer de jaarafrekening op de mat valt. Ook de kosten van apparaten die continu stroom verbruiken, en van elektrische kachels, worden flink onderschat.”
Maar een jaarafrekening vertelt vooral wat er is gebeurd. Wouter wil bewoners juist inzicht geven in wat er nú gebeurt. “Wanneer je het verbruik direct zichtbaar maakt, bijvoorbeeld met realtime inzicht of meetapparatuur, verandert ook de manier waarop mensen ermee omgaan. Laten zien waar energie naartoe gaat, werkt vele malen beter dan alleen zeggen dat iemand moet besparen.”
Ineens krijgt energie een gezicht. Je ziet een piek wanneer een apparaat aangaat. Je ziet wat korter douchen doet. En je ziet ook welke apparaten ongemerkt blijven verbruiken. “Als het kwartje eenmaal valt over waar het piekverbruik zit, zie je dat bewoners zelf gemotiveerd maatregelen gaan nemen.”
Kleine aanpassing, zichtbaar resultaat.
Energie besparen klinkt al snel als isoleren, zonnepanelen plaatsen of een warmtepomp aanschaffen. Maar zulke investeringen zijn niet voor ieder huishouden haalbaar. Gelukkig zit er ook ruimte in kleinere aanpassingen. Wouter: “Kleine aanpassingen maken al een groot verschil. Denk aan de temperatuur van de cv-ketel verlagen, radiatorfolie aanbrengen en korter douchen.”
Ook bij elektriciteit valt volgens Wouter veel te ontdekken. Vooral apparaten die continu stroom verbruiken en elektrische kachels kunnen ongemerkt aantikken. Door het verbruik zichtbaar te maken, kunnen bewoners zelf bepalen waar ze willen bijsturen.
Soms draait het niet eens om minder verwarmen, maar om de warmte die er al is beter benutten. Wouter noemt koudeval als voorbeeld: “Koude lucht zakt langs een koud raam of een niet-geïsoleerde muur naar beneden en beweegt over de vloer. Dat voelt als tocht, waardoor de verwarming al snel hoger gaat.” Nieuwe ramen kunnen helpen, maar een radiator- of kachelventilator kan soms ook al een verschil maken. Die verspreidt de warmte sneller door de kamer, zodat de ruimte gelijkmatiger opwarmt.
Zelf zien wat verschil maakt.
Een energiecoach gaat uiteindelijk weer naar huis. Het inzicht dat tijdens zo’n bezoek ontstaat, hoeft daar niet te stoppen. Met een P1 Meter kunnen bewoners hun stroom- en gasverbruik blijven volgen. Juist dat gasverbruik is interessant om in de gaten te houden, omdat daar bij veel huishoudens een groot deel van de energiekosten én het besparingspotentieel zit. Zo wordt zichtbaar wat er gebeurt wanneer de verwarming anders wordt ingesteld of iemand korter doucht. Tegelijkertijd zie je wat een grote stroomverbruiker doet of hoeveel apparaten ongemerkt blijven verbruiken.
Wouter gebruikt de producten van HomeWizard zelf ook. “De kracht zit volgens mij vooral in het zichtbaar maken van energieverbruik.” Dat betekent niet dat inzicht elk probleem oplost. “Energieadvies kan helpen om bewuster en zuiniger te leven, maar het lost structurele armoede of slecht geïsoleerde woningen niet op. Ik kijk daarom niet alleen naar zoveel mogelijk besparen, maar ook naar wat binnen de situatie van een huishouden haalbaar en verantwoord is.”
Misschien zit daar wel de belangrijkste winst. Eerst ontdekken waar de grootste kosten zitten, en vervolgens zien welke veranderingen daadwerkelijk verschil maken. Want als elke euro telt, helpt elke keuze die je bewust kunt maken.
Over de auteur
